Schematy podatkowe MDR – istota i obowiązek przekazania informacji

Co to jest schemat podatkowy?

Zgodnie z uregulowaniami prawnymi schemat podatkowy to nic innego jak uzgodnienie pomiędzy podatnikami spełniające pewne dodatkowe warunki. Wśród nich są następujące kwestie związane z uzgodnieniem:

1) Spełnia kryterium głównej korzyści oraz posiada ogólną cechę rozpoznawczą lub

2) Posiada szczególną cechę rozpoznawczą lub

3) Posiada inną szczególną cechę rozpoznawczą.

Dodatkowe warunki  odnoszące się do uzgodnienia, zawarte w art. 86a §1 pkt 10 Ordynacji podatkowej należy rozumieć rozłącznie w odniesieniu do konkretnego przypadku. Zatem, żeby spełniona była definicja schematu podatkowego, pojawić się musi jeden z następujących przypadków:

Przypadek 1: uzgodnienie spełnia kryterium głównej korzyści oraz posiada ogólną cechę rozpoznawczą – użycie łącznika „oraz” oznacza, że obie wymienione przesłanki muszą zostać spełnione łącznie (art. 86a §1 pkt 10 lit. a Ordynacji podatkowej);

Przypadek 2: uzgodnienie posiada szczególną cechę rozpoznawczą (w tej sytuacji nie musi być spełnione kryterium głównej korzyści – (art. 86a §1 pkt 10 lit. b Ordynacji podatkowej);

Przypadek 3: uzgodnienie posiada inną szczególną cechę rozpoznawczą (w tej sytuacji nie musi być spełnione kryterium głównej korzyści)  (art. 86a §1 pkt 10 lit. c Ordynacji podatkowej

Można stwierdzić, że  schemat podatkowy nie zawsze musi być powiązany z osiągnięciem korzyści podatkowej. Jak można zauważyć kryterium głównej korzyści zawiera tylko pierwszy wariant. W pozostałych dwóch przypadkach jest ona nieistotna. Warto zwrócić uwagę na te kwestie, ponieważ w wielu firmach pewne przypadki uzgodnień z założenia są odrzucane i nie są traktowane jako schematy (nie widzimy w nich korzyści podatkowej, jednocześnie tego typu uzgodnienia mogą być zakwalifikowane do wariantu 2 lub 3!)

Analizując zakres definicyjny samej korzyści podatkowej również dochodzimy do bardzo ciekawych wniosków. Jest ona bardzo szeroka i zawiera przypadki w których następuje m in.:

1) Niepowstanie zobowiązania podatkowego,

2) Odsunięcie w czasie powstania zobowiązania podatkowego,

3) Obniżenie wysokości zobowiązania podatkowego,

4)  Powstanie lub zawyżenie straty podatkowej,

5) Powstanie nadpłaty lub prawa do zwrotu podatku,

6) Zawyżenie kwoty nadpłaty, zawyżenie kwoty zwrotu podatku.

Bardzo istotną kwestią jest również fakt, że schematy podatkowe mogą wystąpić praktycznie w każdym podatku (CIT, PIT, VAT itd.). Nie ograniczamy się tutaj wyłącznie do podatków dochodowych! Z pewnością pod schematy podatkowe nie będzie się kwalifikować cło.

Jest wiele przykładów schematów podatkowych. Na szczególną uwagę z pewnością zasługują następujące:

  • zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów transgranicznych płatności pomiędzy podmiotami powiązanymi,
  • przeniesienie praw trudnych do wyceny wartości niematerialnych (np. wartości intelektualnych, know-how),
  • każda operacja, która będzie miała wpływ na część odroczonego podatku dochodowego lub aktywa, rezerwy i jej wartość przekroczy kwotę 5.000.000,00 PLN (np. połączenie spółek),
  • zastosowanie do transakcji umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, jeżeli hipotetyczny podatek, który zostałby pobrany przez płatnika, gdyby nie skorzystał on z UPO przekraczałby 5.000.000,00 PLN

Kiedy występuję obowiązek przekazania informacji o schemacie podatkowym?

Ogólnie rzecz ujmując obowiązek przekazania informacji o schemacie podatkowym nie powstaje, gdy schemat (inny niż transgraniczny) dotyczy podatnika, który nie spełnia kryterium kwalifikowanego korzystającego (art. 86a § 5 Ordynacji Podatkowej).

Większość podatników będzie mieć do czynienia ze schematami innymi niż transgraniczne, dlatego w tym miejscu kluczowe jest ustalenie czy dany podatnik będzie spełniał definicję kwalifikowanego korzystającego?

Zgodnie z art. 86a § 4 Ordynacji Podatkowej przez kwalifikowanego korzystającego rozumie się podatnika dla którego:

  • przychody lub koszty albo wartość aktywów w rozumieniu przepisów o rachunkowości przekroczyły w roku poprzedzającym lub bieżącym roku obrotowym równowartość 10 mln euro lub
  • udostępniane lub wdrażane uzgodnienie dotyczy rzeczy lub praw o wartości rynkowej przekraczającej równowartość 2,5 mln euro, lub
  • jeżeli korzystający jest podmiotem powiązanym w rozumieniu art. 23m ust. 1 pkt 4 updof lub art. 11a ust. 1 pkt 4 updop z podmiotem spełniającym kryterium kwalifikowanego korzystającego.

Jeżeli jeden z tych trzech przypadków zostanie spełniony to podatnik będzie traktowany jako kwalifikowany korzystający.

Jak rozumieć schemat podatkowy transgraniczny?

Schemat podatkowy transgraniczny został zdefiniowany w art. 86a § 1 pkt 12 Ordynacji Podatkowej. Jest to uzgodnienie, które:

  1. spełnia kryterium transgraniczne oraz
  2. spełnia kryterium głównej korzyści oraz posiada którąkolwiek z ogólnych cech rozpoznawczych, o których mowa w pkt 6 lit. a–h, lub
  3. posiada szczególną cechę rozpoznawczą.

Kluczowe przy schematach jest spełnienie tego kryterium transgranicznego. Rozumie się przez to sytuację, w której  uzgodnienie dotyczy więcej niż jednego państwa członkowskiego Unii Europejskiej (podatnik z Polski a kontrahent z innego kraju UE) lub państwa członkowskiego UE i państwa trzeciego (podatnik z Polski  a kontrahent z państwa trzeciego) przy uwzględnieniu art. 86a § 3 Ordynacji Podatkowej. 

Czy w schemacie podatkowym transgranicznym podatnik musi spełniać kryterium kwalifikowanego korzystającego?

Nie ma to żadnego znaczenia w określaniu i identyfikacji schematów transgranicznych.

Czy dla rozwiązań transgranicznych też są limity kwotowe?

Limity kwotowe nie są uwzględniane w schematach transgranicznych. Nie przewidziano ich w dyrektywie Rady (UE) 2018/822 z 25.05.2018 zmieniającej dyrektywę 2011/16/UE w zakresie obowiązkowej automatycznej wymiany informacji w dziedzinie opodatkowania w odniesieniu do podlegających zgłoszeniu uzgodnień transgranicznych. W związku z tym limitów nie ma też w Ordynacji Podatkowej.

Jeżeli występuje brak limitów to czy należy zgłaszać każde rozwiązania transgraniczne, które przynosi podatnikowi korzyść?

Odpowiedź na to pytanie jest negatywna. Nie każde rozwiązanie transgraniczne będzie w tym miejscu uznawane za schemat transgraniczny. Nie będzie schematem transgranicznym rozwiązanie, które dotyczy wyłącznie: podatku od wartości dodanej, w tym podatku od towarów i usług, podatku akcyzowego lub ceł, nakładanych na terytorium państwa UE (art. 86a § 3 Ordynacji Podatkowej).

Kto ma obowiązek zgłoszenia schematu podatkowego?

Zasadniczo obowiązek przekazania informacji o schematach podatkowych może dotyczyć:

  • promotora,
  • korzystającego,
  • wspomagającego.

Promotorem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca

osobowości prawnej, w szczególności doradca podatkowy, adwokat, radca prawny, pracownik banku lub innej instytucji finansowej doradzający klientom, która opracowuje, oferuje, udostępnia, wdraża lub zarządza wdrażaniem uzgodnienia.

Warto w tym momencie zwrócić uwagę na kwestie potencjalnych promotorów w ramach uzgodnień pomiędzy podmiotami powiązanymi. W pewnych okolicznościach promotorem może okazać się podmiot powiązany lub reprezentanci takiego podmiotu!

Należy zauważyć, że gdy w uzgodnieniu uczestniczy promotor, wówczas to on w pierwszej kolejności ma obowiązek poinformowania Szefa KAS o schemacie podatkowym. Natomiast w sytuacji gdy brak jest promotora lub gdy nie wypełni on obowiązku poinformowania Szefa KAS o schemacie podatkowym, obowiązek ten przechodzi na korzystającego.

Zgodnie z uregulowaniami prawnymi korzystającymjest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której uzgodnienie jest udostępniane, wdrażane, przygotowywane do wdrożenia lub która dokonała czynności służącej wdrożeniu uzgodnienia.

Może się również zdarzyć sytuacja, że obowiązek przekazania informacji na temat schematu podatkowego do Szefa KAS będzie ciążył na wspomagającym. Dotyczy to przypadku, w którym nie zostanie on poinformowany o numerze schematu podatkowego (NSP), a dostrzeże, że uzgodnienie jest schematem podatkowym lub poweźmie co do tego wątpliwości.

Hipotetycznie może również dojść do sytuacji w której wspomagający prześle 2 razy informacje na temat schematu podatkowego do Szefa KAS. W pierwszej sytuacji, gdy będzie miał wątpliwości czy uzgodnienie jest schematem podatkowym oraz dodatkowo drugi raz kiedy dostrzeże, że faktycznie uzgodnienie jest schematem podatkowym (tylko w tym drugim przypadku musi podać pełne dane dotyczące schematu podatkowego i jego uczestników – na odpowiednim formularzu MDR-1).

Wspomagającym w praktyce najczęściej jest główny księgowy lub biuro rachunkowe.

Podsumowując ten pierwszy artykuł wprowadzający do tematyki schematów podatkowych warto zwrócić uwagę jeszcze na pewne wątpliwości podatników. Wielu z nich zastanawia czy zgłoszenie schematu podatkowego oznacza dla nich wszczęcie postępowania podatkowego albo czy zostanie zastosowana klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania?

Nie ma takiej zależności. Działanie zgodne z procedurami wewnętrznymi w zakresie raportowania schematów podatkowych MDR oraz właściwa  identyfikacja schematów podatkowych determinuje fakt przekazania informacji do Szefa KAS na odpowiednich drukach przez podmioty obowiązane. To z kolei prowadzi do nadania numeru schematu podatkowego (NSP). W tym miejscu należy podkreślić, że po dokonaniu zgłoszenia do Szefa KAS nie jest to jednoznaczne ze wszczęciem postępowania podatkowego czy kontroli, ani tym bardziej z zastosowaniem klauzuli ogólnej przeciwko unikaniu opodatkowania.

Istotne jest w tym miejscu to, że obowiązek informowania o schemacie podatkowym jest obowiązkiem sprawozdawczym. Może dotyczyć także sytuacji, w których działanie podatnika bądź oferowany mu schemat nie służą unikaniu opodatkowania, bo są uzasadnione ekonomicznie (nie ma mowy o „sztucznym sposobie działania”). Warto zwrócić również uwagę na fakt, że brak natychmiastowej reakcji organów podatkowych na przekazaną informację o schemacie podatkowym nie oznacza w 100%, że dany schemat podatkowy nie zostanie w przyszłości zakwestionowany.

Szukasz wsparcia w obszarze schematów podatkowych? Skontaktuj się z nami!